Z Magdaleną Krzywotulską, psycholog kliniczną, psychoterapeutką o współodczuwaniu obcego bólu przez empatycznego człowieka i laboratoryjną małpę rozmawia Danuta Pawlicka.

Czy postawa człowieka empatycznego, który identyfikuje się z kimś, kto znalazł się w sytuacji bez wyjścia, nie jest w obecnych czasach passe?

Magdalena Krzywotulska: Przytoczę tu badania z lat 60., z których wynika, że małpy odmawiały pociągnięcia za łańcuszek uruchamiający  podanie im pożywienia, jeśli w ten sposób zadawały ból innej małpie. Jedna małpa odmawiała pociągnięcia za łańcuch przez całe dwanaście dni, głodząc się najwidoczniej, aby uniknąć bólu zadania innej małpie. W naszym życiu społecznym cały czas obserwujemy, że ludzie jednoczą się wokół różnych celów i współpracują ze sobą. Takie zachowania zakładają empatię. Bez empatii współpraca szybko może zamienić się w przedmiotowe używanie.

Mamy więc „interes”, aby tworzyć empatyczne społeczeństwa? W epoce, w której dominuje konsumpcjonizm, osoby wrażliwe, współczujące nie mają szans się wybić.

Magdalena Krzywotulska: Wybić się? To zależy w czym… Jeżeli konsumpcja ma być wyznacznikiem
jakości życia, to może nie być akceptowana przez osoby empatyczne. Mitem jest myślenie, że człowiek empatyczny musi być jednocześnie cichy i biedny. Jak również mitem jest to, że psychopata, to ktoś zawsze bogaty i inteligentny. Natomiast ma pani rację, zachowania i postawy empatyczne – w moim odczuciu – są mało nagłaśniane i nagradzane w naszym polskim społeczeństwie.

Psychopata odnoszący sukces nie jest dowodem na to, że jednak lepiej być nieempatycznym niż nadwrażliwym altruistą?

Magdalena Krzywotulska: Psychopata może doskonale czytać uczucia innych ludzi, ale wykorzystuje tę umiejętność, najczęściej przeciwko drugiej osobie. Psychopata nie reaguje empatycznie. Sukcesem psychopaty – jeśli w takich kategoriach myślimy – jest bezkompromisowe zaspokajanie swoich potrzeb. Mimo tego, trudno jest mi myśleć o empatii jako o czymś nieprzystosowawczym.

Naturalny antybiotyk! Doskonały sposób na infekcje

Natura z zasady wyposaża nas w umiejętności służące przetrwaniu. Empatia jest ważnym komponentem zachowań altruistycznych i kooperacyjnych. Pełni funkcję w powstawaniu zaufania, ponieważ wiąże się z ono ze zdolnością do oceny intencji i emocji partnerów wchodzących w interakcje. Empatia wydaje się zachowaniem, na którym wszyscy zyskują, choć empatia może być kosztowna pod wieloma względami. Kiedy widzimy kogoś w stresie, również odczuwamy stres, kiedy widzimy kogoś, kto się boi, również się boimy.

Liczne badania wskazują, że myszy i szczury okazują wyraźny stres w reakcji na przebywanie w tym samym pomieszczeniu, w którym inny szczur cierpi. Szczury wykazywały wyższe tempo pracy serca, podwyższone ciśnienie krwi, kiedy widziały, jak inne szczury są maltretowane. Empatyczne jednostki w nieempatycznych okolicznościach bardzo cierpią!

Zamów najnowsze wydanie „Mojej Harmonii Życia”.
W wersji papierowej lub e-wydania!